Τρίτη, 16 Φεβρουαρίου 2016






Δημήτρης Μπαλτᾶς

Τό «πολιτικῶς ὀρθό»
στήν ἐκπαιδευτική διαδικασία

Πολύ συχνά, ἰδιαιτέρως κατά τά τελευταῖα χρόνια, τονίζεται ἡ ἄποψη ὅτι ἡ ἐκπαιδευτική πράξη θά πρέπει νά κινεῖται στό πλαίσιο τοῦ «πολιτικῶς ὀρθοῦ», τοῦ διαμορφωμένου μάλιστα ὑπό συγκεκριμένη ἰδεολογική κατεύθυνση, προκειμένου νά μεταβάλει (κατ’ ἀκρίβεια, νά ὑποβαθμίσει) τίς ὑπάρχουσες ἱστορικές ἀλλά καί θρησκευτικές ἀρχές. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ χρήση τοῦ «πολιτικῶς ὀρθοῦ» ἀφορᾶ κυρίως τά μαθήματα τῆς ἱστορίας καί τῶν θρησκευτικῶν καί ὄχι τά γλωσσικά μαθήματα ἤ τά μαθήματα τῆς θετικῆς κατεύθυνσης τῶν ὁποίων οἱ ἀλήθειες γίνονται ἀξιωματικῶς δεκτές.  
Ἐάν ἡ ἐθνική ἰδεολογία προβλήθηκε ἐντονότατα στήν ἐκπαιδευτική διαδικασία κατά τό παρελθόν, αὐτό συνέβη διότι ἀκριβῶς τότε (καί μάλιστα σέ δυσοίωνες ἐποχές) ἔπρεπε νά διαμορφωθεῖ ἡ νεοελληνική ἰδιοπροσωπία. Ἔπρεπε νά ἑδραιωθεῖ ἡ ἐθνική συνείδηση καί βεβαίως νά ἀντιμετωπισθεῖ ὁποιαδήποτε προσπάθεια ἀποπροσανατολισμοῦ στήν ἱστορική συνέχεια τοῦ ἑλληνισμοῦ. Στό σημεῖο αὐτό ἐπιβάλλεται νά διευκρινισθεῖ ὅτι ἡ διατύπωση «ἐθνικό εἶναι ὅ,τι εἶναι ἀληθινό», τήν ὁποία διάφοροι ἐπικαλοῦνται, δέν σημαίνει ὅτι πρέπει νά τονίζει κανείς ὅλες τίς ὄψεις ἑνός ἱστορικοῦ γεγονότος, ὥστε νά μήν προβληθεῖ μέ σαφήνεια ἡ ἀλήθεια τοῦ ἐθνικοῦ. Βεβαίως, ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, εἶναι γεγονός ὅτι παιδαγωγικό μέσο γιά τίς νέες γενιές ἀποτελεῖ ἡ ἀνάδειξη ὄχι μόνον τῶν θετικῶν ἀλλά καί τῶν ἀρνητικῶν πτυχῶν τῆς ἱστορίας ἑνός λαοῦ. 
Μία ἄλλη παράμετρος τοῦ «πολιτικῶς ὀρθοῦ» ἀφορᾶ στήν συγκριτική ἱστορική ἀποτίμηση. Ἀλλά στήν ἐκπαιδευτική διαδικασία (κατ’ ἐξοχήν γιά ἕνα «μάχιμο» ἐκπαιδευτικό) ἡ σύγκριση τῶν προβαλλομένων ἀληθειῶν εἶναι μᾶλλον ἄνευ νοήματος. Αὐτό θά μποροῦσε νά ἰσχύσει σέ μία συζήτηση μεταξύ ἐπιστημόνων, νά ἀποτελέσει στόχο ἑνός ἐρευνητικοῦ προγράμματος, ἔστω νά ὑποστηριχθεῖ σ’ ἕνα πανεπιστημιακό ἐγχειρίδιο ἀλλά ὄχι νά διδαχθεῖ στήν τάξη. Ἐνῶ λοιπόν ὁ σύγχρονος μαθητής στήν Ἑλλάδα ἀγνοεῖ βασικά στοιχεῖα τῆς ἐθνικῆς του ἱστορίας,  καλεῖται νά μάθει νά διακρίνει τήν ἱστορική ἀλήθεια σέ ἐπίπεδο ὑπερεθνικό ἤ ἀκόμη, ἐσχάτως, νά μελετήσει ὄψεις τῆς τοπικῆς λεγόμενης ἱστορίας. Κι αὐτός ὁ ἐκπαιδευτικός στόχος θεωρεῖται (συνήθως ἀπό τούς σχεδιάζοντες τά ἐκπαδευτικά πράγματα πού ὅμως δέν ἔχουν μπεῖ ποτέ στήν τάξη) σύγχρονος, προοδευτικός, ἀλλά καί ἀποτελεσματικός!
Ἡ χρήση τοῦ «πολιτικῶς ὀρθοῦ» στήν ἑλληνική ἐκπαιδευτική διαδιακασία ἀφορᾶ πλέον καί τό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν, τό ὁποῖο κρίνεται ὅτι ἔχει ἕναν ἀποκλειστικά ὁμολογιακό χαρακτήρα. Διατείνονται αὐτοί πού σχεδιάζουν τά σχετικά Ὡρολόγια Προγράμματα ὅτι θά πρέπει νά ἀποκτήσει ἕναν ἄλλο, εὐρύτερο, διαθρησκειακό χαρακτήρα, διότι τό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν ἀφορᾶ καί σέ μαθητές ἀλλοεθνεῖς. Ἡ παράμετρος θά μποροῦσε θεωρηθεῖ σωστή γιά ἄλλους λόγους, ἀλλά ὄχι γιά τά ποσοτικά δεδομένα. Διότι σήμερα στήν χώρα μας ὁ ἀριθμός τῶν ἀλλοεθνῶν μαθητῶν ἄλλης θρησκευτικότητας δέν εἶναι τόσο μεγάλος, ὅσο συνήθως παρουσιάζεται. Παρενθετικά θά ὑπενθυμίσω τήν παλαιότερη διατύπωση τοῦ Χ. Λ. Ἀρανγκοῦρεν (1909-1996), Καθηγητῆ τῆς Ἠθικῆς στό Πανεπιστήμιο τῆς Μαδρίτης, ὅτι «ὁ Θεός ἔπαψε νά εἶναι πρόβλημα γιά τό μεγαλύτερο μέρος τῶν ἀνθρώπων. Δέν ὑπάρχουν πιά ἀνάμεσά μας ἄθεοι ἤ ἀντιθεϊστές: ἁπλά καί μόνο οἱ ἄνθρωποι ἀδιαφοροῦν γιά τό Θεό … Ὁ Θεός πέθανε ὅπως ἀκριβῶς ὁ γείτονάς μας- τό γεγονός δέν φαίνεται νά ἐνδιαφέρει κανένα» («Ὁ χριστιανισμός τοῦ Ντοστογιέβσκι καί ὁ δικός μας», στόν τόμο Ντοστογιέβσκι. Ἑκατό χρόνια ἀπό τόν θάνατό του, Εὐθύνη, Ἀθήνα 1981, σσ. 21-22). Μέ ἀφετηρία αὐτήν τήν γενικότερη διαπίστωση, θά ἔλεγα ὅτι καί τό περιεχόμενο τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν ἀπευθύνεται σέ μαθητές κατά βάσιν ἀδιάφορους καί ὄχι τόσο ἄλλης ἤ ἀντίθετης πρός τό θρησκευτικό φαινόμενο κοσμοαντίληψης.
Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι τό «πολιτικῶς ὀρθό» εἶναι ἕνα ἀκόμη ἄλλοθι πού ἐφηύραμε στήν χώρα μας γιά νά δώσουμε ἕναν ἄλλο προσανατολισμό στήν ἐκπαιδευτική διαδικασία. Εἶναι, ἐπίσης, τό ἀποτέλεσμα ἑνός ὄψιμου, κακῶν προδιαγραφῶν, διαφωτισμοῦ πού ἔφθασε καί στήν Ἑλλάδα, μέ καθυστέρηση τριῶν περίπου αἰώνων. Τελικά, ἡ χρήση καί ἡ ἐπιβολή τοῦ «πολιτικῶς ὀρθοῦ» εἶναι ἕνας ἀντιπαιδαγωγικός πειραματισμός στήν συνείδηση τῶν σημερινῶν μαθητῶν.

(Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στήν ἐφημ. Πληροφόρηση [Ἱερᾶς Μητρόπολης Δημητριάδος-Ἁλμυροῦ], Ἰαν.-Φεβρ. 2016)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου