Πέμπτη, 1 Μαΐου 2014



 Δημήτρης Μπαλτᾶς

Raymond Geuss, Φιλοσοφία καί πραγματική πολιτική, μετ. Μιχ. Λαλιώτης, Ἐκδόσεις τοῦ Εἰκοστοῦ Πρώτου, Ἀθήνα 2013, σελ. 127

Τό βιβλίο πού παρουσιάζω σήμερα, ἀποτελεῖ «ἀνάπτυξη μιᾶς διάλεξης» πού ἔδωσε ὁ συγγραφέας -καθηγητής τῆς φιλοσοφίας στό Cambridge- μέ τίτλο «Lenin, Rawls καί πολιτική φιλοσοφία» (2007).
Προσδιορίζοντας τήν «ρεαλιστική πολιτική», ὁ Guess γράφει ὅτι «ἡ πολιτική φιλοσοφία πρέπει νά ἀσχολεῖται μέ τόν τρόπο πού λειτουργοῦν πραγματικά οἱ κοινωνικοί, οἰκονομικοί σέ μία κοινωνία δεδομένη στιγμή» (σ. 20). Στό πλαίσιο αὐτό, ὁ σ. θεωρεῖ ἐπικίνδυνη τήν σύνδεση τῆς πολιτικῆς μέ τήν ἠθική, κυρίως στήν διατύπωση ὅτι «ἡ πολιτική εἶναι ἀφηρημένη ἐφαρμοσμένη ἠθική» (σ. 11 καί σ. 17). Περαιτέρω ὁ Guess ἀσκεῖ κριτική στίς φιλελεύθερες πολιτικές ἀντιλήψεις πού βασίζονται στίς ἀφηρημένες ἀντιλήψεις τῶν δικαιωμάτων τῆς δικαιοσύνης (πβ. σ. 73). Ἀναλυτικότερα.
Στό πρῶτο μέρος (σσ. 33-70), καί ὕστερα ἀπό τίς παραπάνω διευκρινίσεις, ὁ συγγραφέας συζητεῖ μία σειρά ἀπό καίρια ζητήματα τῆς πολιτικῆς φιλοσοφίας (λ.χ. τήν συλλογική ἀνθρώπινη δράση, τά χαρακτηριστικά τῆς κοινωνικῆς ζωῆς, τήν ἰδέα τῆς ἐξουσίας, τήν ἔννοια καί τό περιεχόμενο τοῦ κράτους καί τῆς δημοκρατίας, ἀκόμα καί τήν σχέση τῆς φιλοσοφίας μέ τήν ἰδεολογία) ἔχοντας ὡς ἀφετηρία τίς σχετικές προσεγγίσεις τοῦ Χόμπς, τοῦ Λένιν, τοῦ Νίτσε καί τοῦ Βέμπερ.
Ἐνῶ τό πρῶτο μέρος τῆς μελέτης ἔχει ἕνα ἱστορικό χαρακτήρα, τό δεύτερο (σσ. 73-112) παρουσιάζει ἕνα περιεχόμενο περισσότερο κριτικό, ἑστιάζοντας κυρίως στήν ἀνεπάρκεια τῆς μή ρεαλιστικῆς πολιτικῆς φιλοσοφίας πού χαρακτηρίζει τό ἔργο τοῦ Rawls (σ. 85). Λ.χ. ἡ ἔννοια τῆς δικαιοσύνης πού ἐπικαλεῖται ὁ Rawls, εἶναι κατά τόν συγγραφέα, «ἀσαφής» (σ. 89). Ἐπισημαίνει, μεταξύ ἄλλων, ὁ Guess ὅτι «ἡ ἄποψη τοῦ Rawls πάσχει σημαντικά ἐπειδή δέν ἀσχολεῖται μέ τήν ἐξουσία» (σσ. 107-108). Εἶναι ὀρθότατη, νομίζω, ἡ παρατήρηση ὅτι «μία ἰδεώδης θεωρία χωρίς ἐπαφή μέ τήν πραγματικότητα δέν θά εἶναι ὁδηγός γιά δράση» (σ. 111).
Ὁ συγγραφέας συμπεραίνει ὅτι ἡ «μεταχριστιανική Εὐρώπη εἶναι ἕνας τεράστιος διανοητικός καί ψυχολογικός μηχανισμός πού σκοπός του εἶναι νά ἁπλοποιήσει τόν κόσμο μας διακρίνοντας τούς ἀνθρώπους σέ καλούς καί σέ κακούς … Ἐλάχιστα ἔχει νά μᾶς πεῖ γιά τήν πραγματική πολιτική» (σ. 120).
Σέ μία γενικότερη ἀποτίμηση, τό βιβλίο εἶναι πολύ ἐνδιαφέρον γιά τίς συζητήσεις καί τίς ἑρμηνεῖες πού ἀφοροῦν τόν χῶρο τῆς πολιτικῆς θεωρίας. Πάντως ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νά σημειώσω ὅτι σέ πολλές στιγμές τῆς παγκόσμιας ἱστορίας, ἰδιαιτέρως τοῦ 19ου καί τοῦ 20οῦ αἰ., διατυπώθηκαν πολιτικές θεωρήσεις πού ἀρχικῶς βασίζονταν σέ πραγματικά κοινωνικά δεδομένα, ἐνῶ ἀργότερα ἐξελίχθηκαν σέ ἐγκληματικές πρακτικές ἐναντίον τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. 




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου