Δευτέρα, 15 Απριλίου 2013



Δημήτρης Μπαλτᾶς


Στέφανος Εὐαγγελίδης, Στυλιανή Χ., Ἐγκλήματα καί τιμωρία, Ἐκδόσεις Ἀρμίδα, Λευκωσία 2012, σελ. 135.

Στό βιβλίο αὐτό ὁ συγγραφέας Στ. Εὐαγγελίδης ἀναδεικνύει τίς παραμέτρους ἑνός στυγεροῦ ἐγκλήματος πού διαπράχθηκε στήν Ἀγγλία κατά τό 1954. Διότι, ὅπως φαίνεται, δέν πρόκειται γιά ἕνα ἔγκλημα πού εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς διαφωνίας μεταξύ τῆς πεθερᾶς, τῆς Στυλιανῆς Χριστοφῆ, καί τῆς νύφης της (σσ. 19-20), ἀλλά γιά τήν πράξη ἑνός ἀνθρώπου ψυχικά διαταραγμένου, ὅπως ἀποδεικνύει καί ἡ σχετική ἔκθεση τοῦ ἀρχιάτρου Δρ Christie πού ἐξέτασε τήν κατηγορουμένη (σσ. 47-49). Δυστυχῶς ἡ ἔκθεση τοῦ ἀρχιάτρου δέν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν (σκοπίμως;) ἀπό τίς δικαστικές Ἀρχές.
Στό σημεῖο αὐτό καί ἐνῶ συνεχίζονται οἱ καταθέσεις τῶν μαρτύρων, γίνεται γνωστό διά τῶν ἐφημερίδων ὅτι ἡ Στυλιανή Χριστοφῆ εἶχε διαπράξει καί μία ἄλλη δολοφονία μερικές δεκαετίες νωρίτερα, κατά τό 1925, τῆς πεθερᾶς της Μαρίας Κούλλα, καί μάλιστα μέ τήν συνέργεια δύο ἄλλων γυναικῶν τοῦ χωριοῦ Ριζοκαρπάσου τῆς Κύπρου, πράξη γιά ὁποία ἐντούτοις εἶχε τότε ἀθωωθεῖ ἐλλείψει στοιχείων (σσ. 57-58).
Ἀφοῦ ὁ συγγραφέας παραθέσει ὁρισμένα γενικά στοιχεῖα γιά τήν θανατική ποινή (σ. 62κἑξ), γιά τίς ἐπιστολές πού ἔστειλε καί ἔλαβε μέχρι τήν ἐκτέλεσή της ἡ Στυλιανή ἤ Στυλλού, ὅπως τήν ἀποκαλοῦσαν (σσ. 73-81) καί ἀναφερθεῖ καί στίς διαμαρτυρίες πρό τῆς ἐκτελέσεώς της ἐκ μέρους κάποιων διαμαρτυρομένων ἐναντίον τῆς ἐσχάτης τῶν ποινῶν (σ. 97), δείχνει ὁρισμένες ἀξιοσημείωτες παραμέτρους τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως.
Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι ἡ ὑπόθεση τῆς Στυλλούς ἀπασχόλησε τήν Βουλή τῶν Κοινοτήτων τῆς Ἀγγλίας, ἀφοῦ βουλευτές τοῦ Ἐργατικοῦ Κόμματος τάχθηκαν ὑπέρ τῆς παροχῆς χάριτος πρός τήν κατηγορουμένη (σ. 101κἑξ). Ἐάν μάλιστα ληφθεῖ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τά γεγονότα πού καταγράφει ὁ Στ. Εὐαγγελλίδης, συμβαίνουν λίγο πρίν ἀπό τήν ἔναρξη τοῦ Ἀγῶνα τῶν Κυπρίων ἐναντίον τῶν Ἄγγλων ἀποικιοκρατῶν, τότε δικαιολογημένα μπορεῖ νά συμφωνήσει κανείς μέ τήν ἑρμηνεία ὅτι ἡ ἀπόφαση τοῦ δικαστηρίου (καί τελικά τῆς τότε κυβερνήσεως) ἦταν «ἕνα μήνυμα τῆς σκληρῆς στάσης πού ἐπρόκειτο νά ἀκολουθήσει η Βρετανία ἀπέναντι στούς Κυπρίους» (σ. 116).
Ἀπό τήν παράθεση τῶν στοιχείων εἶναι βέβαιο ὅτι ἡ Στυλιανή Χριστοφῆ δολοφόνησε τήν νύφη της, ἀλλά τό ἔγκλημα «δέν ἦταν προμελετημένο» (σ. 124). Ὅμως, δέν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἀπό ἕνα δικαστήριο πού ἐφήρμοζε νόμους ἀπαρχαιωμένους, ἡ ψυσική κατάσταση τῆς κατηγορουμένης (πβ. σ. 113). Προφανῶς οἱ νόμοι αὐτοί ἦσαν τελείως ἀμείλικτοι πρός ἕνα ἄτομο μειωμένων διανοητικῶν ἱκανοτήτων καί ψυχικῆς ἀνισορροπίας (πβ. σ. 126).
Ὁπωσδήποτε ὁ ὑπότιτλος τοῦ βιβλίου, πού παρουσιάζω σήμερα, «ἐγκλήματα καί τιμωρία» παραπέμπει στό περίφημο «Ἔγκλημα καί τιμωρία» τοῦ μεγάλου Ρώσσου μυθιστοριογράφου Φ. Ντοστογιέφσκι. Ἔχει ἐνδιαφέρον νά σημειωθεῖ ὅτι ὁ Ντοστογιέφσκι στηρίχθηκε σέ ἕνα πραγματικό γεγονός, τήν δολοφονία ἑνός τοκογλύφου κατά τό 1861-62 καί ἐν συνεχείᾳ μᾶς ἔδωσε ἕνα λογοτεχνικό ἀριστούργημα. Ἀλλά ὁ Ρασκόλνικοφ δέν φαίνεται νά ἔχει κάποια ψυχική διαταραχή πού τόν ὁδηγεῖ στήν διάπραξη τοῦ συγκεκριμένου ἐγκλήματος. Ἀκριβέστερα ἡ ἑρμηνεία τῆς πράξεως τοῦ Ρασκόλνικοφ θά πρέπει συσχετισθεῖ μέ τήν ὑπέρβαση τῶν ὁρίων πού θέτουν ὁ νόμος καί ἡ ἐλευθερία, (πρᾶγμα πού δείχνει καί ἡ διπλή ἐτυμολογία τῆς λέξεως prestupleniye = ἔγκλημα, ὑπέρβαση), μέσα στήν κοινωνία (βλ. ἀναλυτικῶς Δ. Μπαλτᾶς, Ντοστογιέφσκι. Ζητήματα φιλοσοφικῆς ἀνθρωπολογίας, Ἐναλλακτικές Ἐκδόσεις, Ἀθήνα 2010, σσ. 95-98).
Σέ μία γενική ἀποτίμηση, θά τονίσω ὅτι ἡ γραφή τοῦ Στ. Εὐαγγελίδη εἶναι ἁπλή, ἀνεπιτήδευτη, καί συγχρόνως συναρπαστική. Τό κείμενό του θυμίζει ἕνα καλά τεκμηριωμένο ρεπορτάζ πού κρατάει ζωντανό τό ἐνδιαφέρον τοῦ ἀναγνώστη ἀπό τήν ἀρχή μέχρι τό τέλος, ἔστω κι ἄν πολλά ἀπό τά ζητήματα τῆς ὑποθέσεως μένουν, καί ἴσως παραμείνουν καί στό μέλλον, ἀναπάντητα.







Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου