Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2013




НИКОЛАЙ БЕРДЯЕВ

Ὁ ρωσσικός λαϊκισμός

μετάφραση
Dimitris Baltas

Ὁ λαϊκισμός εἶναι ἕνα ἰδιαίτερο ρωσσικό φαινόμενο, ὅπως ἕνα ἰδιαίτερο ρωσσικό φαινόμενο ἀποτελεῖ ὁ ρωσσικός μηδενισμός καί ὁ ρωσσικός ἀναρχισμός. Εἶχε πολλές πλευρές. Ὑπῆρχε λαϊκισμός συντηρητικός, ἐπαναστατικός, ὑλιστικός καί θρησκευτικός. Λαϊκιστές ἦσαν οἱ σλαβόφιλοι, ὁ Χέρτσεν, ὁ Ντοστογιέφσκι καί οἱ ἐπαναστάτες τοῦ 1870. Καί πάντοτε στήν βάση (ἐνν. τοῦ λαϊκισμοῦ) ἐτίθετο ἡ πίστη στόν λαό ὡς φύλακα τῆς ἀλήθειας. Ὁ λαός διακρινόταν ἀπό τό ἔθνος. Ὁ λαϊκισμός δέν ἦταν ἐθνικισμός, ἄν καί μποροῦσε νά λάβει ἐθνικιστική χροιά. Ὁ λαός εἶναι μία συγκεκριμένη κοινότητα ζωντανῶν ἀνθρώπων, ἐνῶ τό ἔθνος εἶναι μία πιό ἀφηρημένη ἔννοια. Ἀλλά καί στόν θρησκευτικό λαϊκισμό, στούς σλαβόφιλους, στόν Ντοστογιέφσκι καί στόν Τολστόϊ, ὁ λαός ἦταν ὡς ἐπί τό πλεῖστον οἱ ἀγρότες. Ἀντιθέτως στόν λαϊκισμό τόν μή θρησκευτικό, τόν ἐπαναστατικό, ὁ λαός ταυτίζεται μέ τήν κοινωνική κατηγορία τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Οἱ σλαβόφιλοι πίστευαν ὅτι μέσα στόν ἁπλό λαό, στήν ἀγροτιά, διατηροῦνταν περισσότερο ἡ ρωσσική ταυτότητα καί ἡ ὀρθόδοξη πίστη. Στόν ρωσσικό λαϊκισμό, σέ ἀντίθεση μέ τόν ἐθνικισμό, προσιδιάζει ἡ ἀρνητική στάση πρός τό κράτος. Τό κράτος παρουσιαζόταν σάν τόν δράκουλα πού ρουφάει τό αἷμα τοῦ λαοῦ, σάν παράσιτο στό σῶμα τοῦ λαοῦ. Ἡ λαϊκή συνείδηση εἶναι συνδεδεμένη μέ τήν ἀπόσχιση, τήν ἀντίθεση, τήν ἔλλειψη ἑνότητας. Ὁ λαός δέν εἶναι ἕνα ὅλον τῆς δεδομένης ἱστορικῆς ἐθνικότητας. Ὁ λαός ἀντιτίθεται ἄλλοτε στήν Διανόηση καί στίς καλλιεργημένες τάξεις καί ἄλλοτε στήν τάξη τῶν εὐγενῶν καί στίς ἐπικρατοῦσες τάξεις. Συνήθως ὁ λαϊκιστής διανοούμενος δέν ἔνοιωθε τόν ἑαυτό του ὡς ὀργανικό μέρος τοῦ ἐθνικοῦ συνόλου. Ὁ λαϊκισμός ἦταν γέννημα τοῦ ἀνόργανου χαρακτῆρα τῆς ρωσσικῆς ἱστορίας τῆς ἐποχῆς τοῦ Μ. Πέτρου, τοῦ παρασιτικοῦ χαρακτῆρα τῶν Ρώσσων εὐγενῶν. Καί εἶναι πρός τιμήν τοῦ σχετικά μικροῦ μέρους τῆς τάξεως τῶν Ρώσσων εὐγενῶν  ὅτι μέσα σ’ αὐτήν ἐμφανίσθηκε ἡ λαϊκή συνείδηση. Αὐτή ἡ λαϊκή συνείδηση ἦταν ἀποτέλεσμα τῆς συνειδητοποιήσεως τῆς ἁμαρτίας καί τῆς μετάνοιας. Ἡ συνείδηση τῆς ἁμαρτίας καί τῆς μετάνοιας φθάνει στό ἀποκορύφωμά της στόν Τολστόϊ.

(Τό παρόν ἀπόσπασμα μεταφράζεται γιά πρώτη φορά στήν ἑλληνική. Προέρχεται δέ ἀπό τό ἔργο τοῦ Ν. Μπερντιάγιεφ Ἡ Ρωσσική Ἰδέα, Μόσχα, 2000)



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου