Πέμπτη, 27 Δεκεμβρίου 2012


Δημήτρης Μπαλτᾶς

Ἰβάν Μπούνιν, Ἡ ζωή τοῦ Ἀρσένιεφ, μετ. Β. Γαλανοπούλου, Ροές, Ἀθήνα 2011, σελ. 395
 
Σ’ ἕνα ἐκτενέστατο ἀφήγημα ὁ γνωστός στό ἑλληνικό ἀναγνωστικό κοινό Ρῶσσος λογοτέχνης Ἰβάν Μπούνιν (1870-1953) παρουσιάζει τίς ἀναμνήσεις τῆς νεανικῆς ζωῆς τοῦ Ἀρσένιεφ, ὅπου «ἴσως νά ὑπάρχουν πολλά αὐτοβιογραφικά στοιχεῖα».
Ἀπό τήν ἄποψη τῆς θεματολογίας, τό ἀφήγημα συνοψίζει τά βασικά θέματα ὁλοκλήρου, μπορῶ νά πῶ, τοῦ ἔργου τοῦ Μπούνιν. Ἐκφράζει τήν ἀγάπη του γιά τήν Ρωσσία (σ. 323), ἐνῶ δίνει ὁρισμένα χαρακτηριστικά τοῦ Ρώσσου ὅπως εἶναι «ἡ ροπή πρός τήν αὐτοκαταστροφή» (σ. 56) ἤ «τό ἐπαναστατικό πνεῦμα» (σ. 109). Πάντως ὁ συγγραφέας κάνει λόγο γιά μία «Ρωσσία πού ἔχει χαθεῖ γιά πάντα» (σ. 195), ἐνῶ ὁ ἥρωας-συγγραφέας ζεῖ ἤδη στήν Γαλλία (σ. 243).
Οἱ ἀναμνήσεις τοῦ Ἀρσένιεφ-Μπούνιν ἀφοροῦν, ἐπίσης, στό θέμα τοῦ ἔρωτα, τῶν πρώτων ἐρωτικῶν σκιρτημάτων στήν ζωή του. Ἀλλά ἡ ζωή τοῦ ἥρωα-συγγραφέα διακρίνεται καί τά ἀπό τά αἰσθήματα τῆς μοναξιᾶς καί τῆς θλίψεως (σ. 17, σ. σ. 78, σ. 101, σ. 117, σ. 205, σ. 281, σ. 305, σ. 322), αἰσθήματα πού ἀναμφιβόλως ἐκφράζονται σέ ὅλην τήν λογοτεχνική παραγωγή τῶν Ρώσσων συγγραφέων τοῦ 19ου καί τοῦ 20οῦ αἰ.
Δέν μπορῶ νά μήν ἀναφερθῶ καί στήν ἁπλή καί πηγαία θρησκευτικότητα τοῦ ἥρωα-συγγραφέα, ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖ μέ ἰδιαίτερη εὐλάβεια τούς ἑσπερινούς τοῦ Σαββάτου ἤ τίς ἀκολουθίες τῆς Μεγ. Ἑβδομάδας. Παραθέτω ἕνα χαρακτηριστικό ἀπόσπασμα: «Κάτω ἀπό τούς χαμηλούς τρούλους, μές στή σιγή, τή ζεστασιά καί τό μισοσκόταδο, στέκομαι ἀποκαμωμένος φορώντας τό μακρύ παλτό μου κι ἀκού τήν ταπεινή παράκληση πού κρύβει θλίψη καί ἀγωνία: κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου ἤ τήν ἀργή, γλυκιά, ψαλμωδία: Φῶς ἱλαρόν ἁγίας δόξης ἀθανάτου Πατρός…» … Ἔπειτα, καθώς σκύβω νά γονατίσω, πάντα μοῦ φέρνει μελαγχολία ἡ μυστηριακή ἐκείνη στιγμή, ὅταν καί πάλι γιά λίγο στήν ἐκκλησία βασιλεύει ἀπόλυτη σιωπή καί τά κεριά σβήνουν…» (σ. 101). Ὁ ἥρωας-συγγραφέας ἐπαναλαμβάνει ὅτι ἡ ἁπλή ἀτμόσφαιρα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀκολουθίας εἶναι «μελαγχολική ἀλλά καί γιορταστική» (σ. 322).
Οἱ ἀναμνήσεις τῶν νεανικῶν χρόνων στήν «Ζωή τοῦ Ἀρσένιεφ» δίνουν ὄψεις τῆς Ρωσσίας «μιᾶς ἄλλης ἐποχῆς». Αὐτοβιογραφικό ἤ ὄχι, τό ἀφήγημα δέν στερεῖται τῆς λογοτεχνικῆς ἀξίας καί τῆς περιγραφικῆς δυνάμεως (βλ. ἐνδεικτικῶς σ. 40, σσ. 126-128, σσ. 196-197, σ. 274). Θά ἔλεγα ὅτι «Ἡ ζωή τοῦ Ἀρσένιεφ» εἶναι ὁ μακρινός ἀντίλαλος τῆς λογοτεχνικῆς παραγωγῆς τῶν Ρώσσων κλασσικῶν τοῦ 19ου αἰ., ἰδιαιτέρως δέ τοῦ Πούσκιν, τοῦ Γκόγκολ καί τοῦ Τολστόϊ, τῶν ὁποίων μάλιστα ἀποσπάσματα θά συναντήσει ὁ ἀναγνώστης σέ πολλές σελίδες τοῦ ἔργου.

(Τό παρόν δημοσιεύθηκε στήν ἐφημ. Χριστιανική)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου