Πέμπτη, 27 Δεκεμβρίου 2012



  
Δημήτρης Μπαλτᾶς


Τό σχολεῖο τῆς ἀμάθειας
καί τῆς ἀπαιδευσίας


Στήν συγκρότηση μιᾶς ἁρμονικῆς τάξεως στήν οἰκογένεια, στό σχολεῖο καί ἐν γένει στήν καθημερινότητά μας συντελεῖ, μεταξύ ἄλλων, καί ὁ συνδυασμός τῆς θεωρίας μέ τήν πράξη. Ἐάν οἱ δύο αὐτές κατευθύνσεις ἀπέχουν ἡ μία ἀπό τήν ἄλλη, τότε εἶναι πιθανό νά προκληθεῖ μία σύγχυση στά κίνητρα καί στούς στόχους τῆς ἀνθρώπινης συμπεριφορᾶς. Ἐπειδή, λοιπόν, τό σημερινό σχολεῖο, ἐξ αἰτίας τῶν πολλῶν στόχων μέ τούς ὁποίους τό ἔχουν ἐμπνεύσει οἱ «ὑπεύθυνοι», ἔχει χάσει ἐν τέλει τόν προσανατολισμό του, θά πρέπει, νομίζω, νά ἐπαναπροσδιορίσει τόν ρόλο του.
Ἐάν ἡ πολιτεία ἔχει ὁρίσει ὡς ἀποκλειστικούς στόχους τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τήν εἰσαγωγή τῶν μαθητῶν στό πανεπιστήμιο, ἤ τήν υἱοθέτηση τῶν λεγομένων «νέων τεχνολογιῶν», ἤ ἀκόμη καί τήν φύλαξη τῶν παιδιῶν, ἀφοῦ οἱ σημερινοί γονεῖς ἐργάζονται ἀμφότεροι, τότε ἡ γνώση καί τό ἦθος παύουν νά ἀποτελοῦν πλέον ἐπιδιώξεις καί ἐκπίπτουν ἴσως σέ νοσταλγικές στιγμές τοῦ παρελθόντος.
Στήν περίπτωση τῆς παιδαγωγικῆς ἐπιστήμης διαπιστώνεται ἀπό πολλούς μία ἀπόσταση χαρακτηριστική μεταξύ θεωρίας καί πράξεως, διότι οἱ παιδαγωγικές ἀρχές δέν ἔχουν καμμία ἐφαρμογή στήν σχολική πραγματικότητα. Ἀκόμα καί τά σχολικά ἐγχειρίδια συντάσσονται πολλές φορές μέ μοναδικό στόχο τήν ἀτομική συγγραφική κατοχύρωση. Γιά νά μιλήσει κανείς μέ γνώμονα τήν ἴδια τήν πραγματικότητα, δέν φαίνεται νά ὑπάρχει κανένα κοινό σημεῖο μεταξύ διδάσκοντος καί διδασκομένου. Ἀσφαλῶς δέν διασώζεται σήμερα ὁ παιδαγωγικός ἔρως τοῦ Πλάτωνος, ὅταν μάλιστα ὁ διδάσκων ἀναλαμβάνει ἁπλῶς τόν ρόλο τοῦ συντονιστῆ κατά τήν (ἀνύπαρκτη) συζήτηση στήν τάξη.
Εἶναι εὐνόητο ὅτι οἱ ἀναφερθεῖσες ἐπισημάνσεις οὔτε στοιχειοθετοῦν οὔτε δικαιολογοῦν τήν ὕπαρξη ἤ τήν λειτουργία ἑνός σχολείου. Φαίνεται ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι στό σημερινό σχολεῖο ἀσχολούμαστε μέ κάποια πράγματα γιά νά καλύψουμε ὁρισμένο χρόνο ἀπό τήν ζωή μας, νά ἐξασφαλίσουμε ἕνα ὁμολογουμένως πενιχρό μισθό καί νά δικαιολογήσουμε καί τήν ὕπαρξη τοῦ λεγομένου «ὑπουργείου παιδείας». Πρόκειται μᾶλλον γιά ἕνα χῶρο ὅπου οἱ σχέσεις, οἱ συμπεριφορές καί οἱ στόχοι (ἄν ὑπάρχουν) ὑπηρετοῦν ὁποιαδήποτε ἄλλη «πολιτική» ἐκτός τῆς παιδευτικῆς ἤ τῆς ἐκπαιδευτικῆς. Ὁπότε ὁδηγούμαστε στήν  «ἀτευξία τοῦ προσήκοντος», γιά νά χρησιμοποιήσω μία ἔκφραση τῆς νεοπλατωνικῆς φιλοσοφίας.
 Ἴσως θεωρήσει κανείς ὅτι τά παραπάνω παρουσιάζουν μονομερῶς ἀπαισιόδοξη εἰκόνα καί προοπτική τοῦ σημερινοῦ σχολείου. Ἴσως ἰσχυρισθεῖ κανείς ὅτι ὑπάρχουν καί ἐξαιρέσεις σ’ αὐτό πού ἔχει ἤδη περιγραφεῖ. Ἀλλά τό ζητούμενο, γιά τόν γράφοντα, δέν ἕνας ἀντίλογος πάνω στά ἐκπαιδευτικά δρώμενα (ἤ δράματα). Ἐδῶ τό ζητούμενο εἶναι νά προσδιορίσουμε ἀκριβῶς τί εἴδους σχολεῖο θέλουμε νά ἔχουμε σήμερα. Καί ἄν τό σχολεῖο αὐτό ἀποσκοπεῖ στήν γνωστική καί στόν ἠθική συγκρότηση τοῦ ἀνθρώπου στό πλαίσιο τῆς πολιτικῆς κοινωνίας.

(Τό παρόν δημοσιεύθηκε στό περ. Εὐθύνη)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου