Κυριακή, 10 Ιουνίου 2012



Δημήτρης Μπαλτάς


Στούς ἀντίποδες τοῦ ἱστορικοῦ ἀναθεωρητισμοῦ


Μεταξύ τῶν προβλημάτων πού συζητοῦνται στίς ἡμέρες μας καταγράφεται καί ἡ προσπάθεια νά «ξαναγραφεῖ» ἡ ἑλληνική ἱστορία στό πλαίσιο ἑνός γενικότερου «ἱστορικοῦ ἀναθεωρητισμοῦ». Κι ἄν οἱ ἑρμηνεῖες παρέμειναν μόνον ἑρμηνεῖες, ἴσως τότε δέν θά χρειαζόταν νά ἀπαντηθοῦν. Ἐπειδή, ὅμως, οἱ ἑρμηνεῖες καθίστανται «δόγματα» καί «γραμμές» καί «κατευθύνσεις» στό σχολεῖο, στήν ἐπιστημονική ἔρευνα ἀλλά καί στήν καθημερινή συζήτηση, οἱ ἀπαντήσεις εἶναι μᾶλλον ἐπιβεβλημένες. Ὑποστηρίζεται, ἀτυχῶς, στήν σύγχρονη ἱστοριογραφία μας ὅτι τό ἑλληνικό ἔθνος ἔχει δημιουργηθεῖ κατά τόν 19ο αἰ. Ὁπότε δέν χρειάζεται νά γίνει λόγος γιά τήν ἱστορική συνέχεια, μεταξύ τοῦ ἀρχαίου, τοῦ βυζαντινοῦ καί τοῦ νεώτερου ἑλληνισμοῦ. Εἶναι ἀξιοσημείωτο ὅτι κατά τίς ἐπαναπροσεγγίσεις τῶν «ἀναθεωρητικῶν τῆς ἱστορίας» δέν ἔχει ξεφύγει κανείς: ὁ Ρίτσος χαρακτηρίζεται «νεκρόφιλος», ὁ Ἐγγονόπουλος «φασίστας», ὁ Θεοδωράκης «βυζαντινιστής», ὁ Παπαρρηγόπουλος «παρακρατικός»! Παράλληλα, στό πλαίσιο τῆς ἰσοπεδωτικῆς παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας ἀλλά καί ἐξ αἰτίας τῆς καταναλωτικῆς συνείδησης ἡ ἱστορική μνήμη διαγράφεται σταδιακά ἀπό τήν πολιτιστική καί κοινωνική πραγματικότητα. Δέν θά ἀναφερθῶ ἐδῶ στήν τυραννικῶς ἐπιβληθεῖσα εἰσαγωγή τοῦ μονοτονικοῦ συστήματος στήν ἑλληνική γλῶσσα. Ὁ εἰδικός καί μή ἀναγνώστης, δάσκαλος, ἐργαζόμενος, πολίτης θά διερωτηθεῖ κάποτε ἄν οἱ ἑρμηνεῖες πού δίδονται στό πλαίσιο τοῦ ἱστορικοῦ ἀναθεωρητισμοῦ προέρχονται ἀπό ἄγνοια ἤ ἀπό σκοπιμότητα. Προφανῶς, ἐάν ἀγνοεῖ κανείς τά πράγματα, ἀνατρέχει σέ ἔγκυρους ἱστορικούς, ἡμεδαπούς καί ἀλλοδαπούς, καί βρίσκει τίς ἀπαντήσεις (οἱ ἀσχολούμενοι μέ τήν φιλοσοφία θά θυμοῦνται τό παλαιότερο «ἐπιχείρημα ἐκ τῶν ἐνδόξων»). Στήν περίπτωση τῶν σκοπιμοτήτων, ὅποια κι ἄν εἶναι ἡ ἀπάντηση, εἶναι βέβαιο ὅτι ὁ πολίτης, ὁ ἐργαζόμενος, ὁ δάσκαλος καί ὁ ἀναγνώστης ἐπιβάλλεται νά ἀντισταθοῦν. Ἐάν ἡ μνήμη τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κριτήριο τῆς ταυτότητάς του, τότε ἡ ἀπώλεια τῆς ἱστορικῆς μνήμης θά πρέπει νά σημαίνει ἀπώλεια καί τῆς ἱστορικῆς ταυτότητας. Ἔτσι ἡ διατήρηση τῆς ἱστορικῆς μνήμης εἶναι πράξη ἀντίστασης μέσα στήν παγκοσμιοποιημένη καί καταναλωτική κοινωνία. Ἐκ τῶν πραγμάτων ἡ ἀντίσταση αὐτή θά ἔχει ὁπωσδήποτε ἕνα πολιτιστικό-ψυχολογικό περιεχόμενο. Ἄλλωστε σέ κάθε τυραννική συμπεριφορά ἡ ἀντίσταση εἶναι ὑποχρέωση καί ὄχι δικαίωμα.

(Το παρόν δημοσιεύθηκε στό περ. Ευθύνη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου